Τα περισσότερα κοινωνικά φαινόμενα δεν σχεδιάζονται από το καθεστώς, ήτοι τους πολιτικούς και τους πολίτες. Κακώς οι κρίνοντες τα αποδίδουν σε αυτό. Η επιδίωξη του ατομικού συμφέροντος, θεμελιακή της συμπεριφοράς του ανθρώπου, παράγει αυτόματα, χωρίς σχεδιασμό, αποτελέσματα που ερμηνεύουν εν πολλοίς την αυτόματη δημιουργία κοινωνικών καρκινωμάτων.
Ένα τέτοιο καρκίνωμα είναι η Αθήνα και η δημιουργία της μπορεί να κατανοηθεί θεωρώντας ένα μοντέλο του Αμερικανού μαθηματικού και οικονομολόγου Harold Hotelling.
Ο νόμος του Hotelling, ή αλλιώς το μοντέλο χωρικού ανταγωνισμού, παρουσιάστηκε το 1929 και εξηγεί πώς συμπεριφέρονται οι επιχειρήσεις όταν ανταγωνίζονται για πελάτες στον ίδιο χώρο. Ας το δούμε με το κλασικό παράδειγμα των παγωτατζήδων σε μια ευθεία παραλία, όπου οι πελάτες είναι ομοιόμορφα κατανεμημένοι κατά μήκος της.
Στην αρχή, η κοινωνικά βέλτιστη λύση θα ήταν να τοποθετηθεί κάθε παγωτατζής στη μέση του δικού του μισού της παραλίας, έτσι ώστε οι πελάτες να περπατούν τη μικρότερη δυνατή απόσταση για να αγοράσουν παγωτό. Όμως, επειδή ο καθένας θέλει να προσελκύσει όσο το δυνατόν περισσότερους πελάτες, μετακινούνται σταδιακά προς το κέντρο της παραλίας και τελικά στέκονται πλάι-πλάι στη μέση. Αυτό είναι καλό για τους ίδιους, αλλά όχι για τους πελάτες που βρίσκονται στα άκρα και αναγκάζονται να διανύουν μεγαλύτερες αποστάσεις.
Αυτή η τάση της συγκέντρωσης λόγω ανταγωνισμού εξηγεί και το φαινόμενο των μεγάλων πόλεων: Όπως οι παγωτατζήδες στο παράδειγμα, έτσι και οι άνθρωποι, οι επιχειρήσεις και οι υπηρεσίες συσσωρεύονται στα ίδια σημεία, γιατί όλοι θέλουν να βρίσκονται κοντά στις ευκαιρίες και στους υπόλοιπους. Έτσι δημιουργούνται οι μεγάλες πόλεις και τα αστικά κέντρα, συχνά σε βαθμό που δεν είναι ιδανικός για το σύνολο της κοινωνίας, αλλά είναι αποτέλεσμα του ανταγωνισμού κατά την επιδίωξη του ατομικού συμφέροντος.
Αν και το καθεστώς δεν σχεδιάζει συστηματικά τη δημιουργία του κάθε λογής κοινωνικού καρκινώματος, επιτείνει την ανάπτυξή των. Από την ένταξη των οικοπέδων στον οικιστικό ιστό και τους συντελεστές δόμησης μέχρι τους απίθανους διάφορους πολεοδομικούς κανονισμούς, πολιτικοί και πολίτες διαπλέκονται δημιουργώντας διαχρονικά αυτούς του άμορφους, αφύσικους όγκους.
Πρώτο μέτρο για την θεραπεία αυτής της κατάστασης, είναι η αλλαγή πρωτεύουσας και δη το κτίσιμο μιας νέας. Τα μέτρα αποκέντρωσης που εξαγγέλλονται από όλα τα πολιτικά μαγαζιά, απλώς αποτελούν υλικό γεμίσματος των προγραμμάτων τους. Η χρηματοδότηση μιας νέας πρωτεύουσας θα εκαλύπτετο από την εκμετάλλευση όλων των κτιρίων και υποδομών που σήμερα στεγάζουν κυβέρνηση και κρατικούς οργανισμούς. Της Βουλής, για παράδειγμα.
Βέβαια το καθεστώς, πολίτες και πολιτικοί δεν βλέπουν πέρα από τη μύτη τους. Παρ’ όλα αυτά, θα δείχνω τι υπάρχει πέρα από αυτήν.
Leave a Reply